Thatcher i Berlusconi z chwilą dojścia do władzy zerwali ze swymi antyunijnymi korzeniami

Po dziś dzień prześladuje mnie list od pewnej mieszkanki Uckfield sprzed pięciu laty: “Was polityków nie obchodzi być czy nie być w UE, was interesuje tylko być czy nie być na stanowisku”.

Zgadza się, całkiem trafnie to ujęła. Praktycznie każdy opozycyjny lider generuje antyunijny szum. Vaclav Klaus atakował euro i Traktat Nicejski, ale do czasu – jako premier Czech popierał jedno i drugie. Teraz, kiedy już nie jest w rządzie, znów stanął za niepodległością. Tak samo było z Paulo Portasem, liderem małej portugalskiej konserwatywnej partii CDS-PP, którego sprzeciw wobec europejskiej konstytucji zaginął niejasnych okolicznościach z chwilą gdy jego partia znalazła się w rządzie.

Podobnie z Jörgem Haiderem, liderem Wolnościowej Partii Austrii, który przekonał Unię do zaprzestania sankcji przeciw niemu nie tym, że złagodził swoje poglądy na politykę imigracyjną, ale tym, że zrezygnował ze sprzeciwu wobec euro. Przydarzyło się to nawet Margaret Thatcher, która podpisała Jednolity Akt Europejski, włączyła nas do ERM i negocjowała większość traktatu z Maastricht aż do czasu gdy straciła urząd, kiedy to nagle odzyskała zdolność krytykowania tego traktatu (Przykro mi Margaret, ale uczciwość każe mi to przedstawić tak jak to zapamiętałem).

Może to wyda wam się niewiarygodne, ale Silvio Berlusconi, Gerhard Schröder i José María Aznar także atakowali Brukselę kiedy starali się o urzędy, ale wszyscy dali się “oswoić” gdy tylko wpadli w ręce funkcjonującego aparatu. Angela Merkel, najwierniejsza zwolenniczka Konstytucji Europejskiej, starając się o urząd w 2005 domagała się odebrania władzy Brukseli w o wiele większym zakresie niż proponował Michael Howard. Oczywiście żądania te zostały szybko zapomniane gdy tylko objęła urząd Kanclerza.

Ostatni przykład zmiany frontu pochodzi od duńskiej Partii Protestantów, członka Unii Chrześcijańskiej. Latami ci srodzy i pobożni konserwatyści sprzeciwiali się Unii Europejskiej bo, jak twierdzili, odbierała władzę lokalnym społecznościom. A potem współtworzyli rząd koalicyjny i zrezygnowali ze sprzeciwu wobec Konstytucji Europejskiej. Ich głos, szczególnie w Izbie Wyższej, zaważył na odebraniu Duńczykom możliwości przeprowadzenia drugiego referendum konstytucyjnego, które mogłoby wywołać presję na przeprowadzenie plebiscytu również w Wielkiej Brytanii.

O ile dotkliwiej, niż ukąszenie zjadliwego gadu! Jedyna partia, na którą tak naprawdę liczyłem, że oprze się pokusom związanym z tworzeniem rządu. Jej reprezentanci wyglądają jak Voortrekkersi, noszą brody bez wąsów a ich oczy nigdy nie mrugają.

Nie podróżują w niedziele, nie rozmawiają z nieuczciwymi politykami, twierdzą, że jeśli dania ma mieć konstytucję to powinna pochodzić od Boga, a nie od UE. Pomimo to, gdy tylko weszli do rządu zrobili to samo co wszyscy inni: zaakceptowali euro-ustępstwa. Jeśli nawet oni nie mogli wytrwać, to jaką można mieć nadzieję dla innych partii?

Naprawdę, pasterze, powinniście się wstydzić. To jest zuchwała zdrada i wy o tym wiecie.

“Wtedy począł zaklinać się i przysięgać, że nie znał tego człowieka. A natychmiast kur zapiał.”

Chyba najstarszy artykuł opisujący Pierwsze Prawo Hannana: Każda partia eurosceptyczna w opozycji staje się prounijna w rządzie.

Przetłumaczono z artykułu z września 2007, EU sceptics turn soft in office. Fragment Króla Lira, za przekładem Józefa Paszkowskiego. Fragment Mt 26,74 Biblia Jakuba Wujka.

Jak bardzo na litość boską, sprawy muszą się jeszcze pogorszyć? Greccy politycy powtarzają, że porzucenie euro byłoby gospodarczą katastrofą. A teraz to co mają? Wirtschaftswunder?

W 2011 grecka gospodarka skurczyła się nie o przewidywane trzy a o sześć procent. Zamknięto sześćdziesiąt tysięcy małych firm a bezrobocie wzrosło do 20%. Konta bankowe opustoszały a Grecy wrócili do barteru. Rolnicy przywożą jaja i warzywa swoim kuzynom w miastach. Bywa, że dobrze ubrani ludzie dyskretnie szukają w śmietnikach resztek jedzenia.

Jak ujął to genialny Ambrose Evans-Pritchard (za co dostaje nominację do nagrody za Najbardziej Pomieszaną Metaforę):

Kraj wydaje się znajdować w samonakręcającej się spirali, która cele budżetowe obraca w perzynę, stawiając Grecję przed syzyfową pracą coraz głębszych cięć.

Właśnie, nie ma szans na powstanie jak Feniks z deflacyjnego bagna dopóki Grecja nie wypije naważonego piwa, przetnie węzeł gordyjski i zacznie stosować politykę monetarną dostosowaną do jej potrzeb.

Dziś rano podczas telewizyjnej debaty z greckim socjalistycznym europosłem powiedziałem, że Grecja nie zacznie wychodzić z kryzysu dopóty, dopóki nie odłączy się, nie zbankrutuje i zdewaluuje. Dwa największe sektory greckiej gospodarki, turystyka i transport ogromnie by zyskały na dewaluacji.

Facet z PASOK spojrzał na mnie z przerażeniem. Przecież tu nie chodzi o ekonomie – rzucił – tu chodzi o europejskie ideały. Jasne, to niewyobrażalne, żeby Unia mogła przetrwać bez kraju w którym narodziła się demokracja. To byłaby katastrofa zarówno dla Grecji jak i dla Unii.

Miałem mu powiedzieć, że jest to katastrofa tylko dla niego osobiście. Jako europosłowi, powodzi mu się dużo lepiej, niż kiedy był ministrem w Grecji. Przy ośmiu procentach, które jego partia ma w sondażach nie ma szans na powrót do krajowej polityki. W sektorze prywatnym ostatnio też nie ma zbyt wielu ofert.

To jest wspólny problem wszystkich krajów członkowskich. Bruksela jest bardzo uprzejma dla polityków, więc ci muszą bardzo się starać, żeby widzieć co nie jest dobre dla ich wyborców.

Tych samych argumentów używali nasi politycy pod koniec naszego członkostwa w ERM. Wmawiano nam, że opuszczenie systemu nas zrujnuje. Ostatecznie poprawa zaczęła się w dniu w którym wyszliśmy: 16 września 1992.

To prawda, Grecja jest w gorszej sytuacji niż Anglia 20 lat temu. Jej przyszłość jest nie pewna. Ale powrót do drachmy daje przynajmniej jakąś perspektywę wzrostu, podczas gdy pozostanie przy euro gwarantuje stratę pokolenia dla biedy i emigracji.

Politycy greccy i brukselscy mówią o wyjściu z euro jakby to była jakaś straszliwa kara nałożona na biednych Greków. W rzeczywistości jest to ich ostatnia deska ratunku.

Przetłumaczono z Leaving the euro isn’t a punishment: it’s Greece’s last chance for recovery.

On nigdy nie nazwałby jej "Europejką"

Nasi Kuzyni wreszcie załapali czym jest Unia Europejska: korporatystycznym, protekcjonistycznym antyamerykańskim szwindlem. Długo im to zajęło. Przez dziesięciolecia robili wszystko co było w ich mocy aby wzmocnić polityczną integrację, pakowali pieniądze w Ruch Europejski i na każdym szczycie żądali ściślejszej współpracy.

Ale to koniec. Większość Amerykanów z przerażeniem obserwuje “europeizację” swojego kraju – rosnącą strachliwość, centralizację i zadłużenie. Podczas łikendu na CPAC kolejni mówcy dostawali brawa za krytykowanie modelu brukselskiego. Prezes RNC postawił administracji Obamy miażdżący zarzut: “Jak tak dalej pójdzie, będziemy aplikować o członkostwo w Unii Europejskiej”.

Ten stosunek zmieniał się przez ostatnią dekadę. Jeszcze podczas pierwszej prezydentury Busha większość amerykańskich środowisk opiniotwórczych, również konserwatywnych, ostrożnie popierała ideę Zjednoczonej Europy. Federalizacja sprawdziła się po ich stronie Atlantyku – mawiali, poza tym mieli dość wciągania ich w europejskie wojny. Jeśli w obecnych czasach usłyszysz takie bzdury, to prawdopodobnie oznacza, że rozmawiasz z przedstawicielem Departamentu Stanu.

Skąd taka zmiana? Po części jest to spóźniona reakcja na europejski antyjankesizm. Wraz z końcem Zimnej Wojny eurofederaści zaczęli wzywać Brukselę do gwałtownego zwiększania zakresu władzy, ale dopiero podczas drugiej wojny w Iraku Amerykanie zorientowali się jak bardzo brukselskie elity ich nie lubiły. Nie żeby antyamerykanizm przywiązany był do lewicy. W zeszłym miesiącu przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Europarlamentu, chadek, powiedział, że kryzys euro to wynik brytyjsko-amerykańskiego spisku.

Stany od początku widziały w integracji europejskiej sposób na zacieśnienie sojuszu zachodniego. CIA miało nawet kilku prominentnych eurofederastów na liście płac. Można się spierać, czy ten sposób rozumowania był usprawiedliwiony w latach 50, ale dziś nie ma to już znaczenia. Problem polega na tym, że biurokratyczne założenia przeżywają swoje przyczyny, dlatego właśnie korpus dyplomatyczny jest ostatnim bastionem dawnego euro-amerykańskiego entuzjazmu.

Wszystko to jest oczywiście ogromnie zachęcające, ale, podobnie jak większość brytyjskich sceptyków, mam jedną drobną uwagę. Moi najdrożsi amerykańscy przyjaciele, czy moglibyście przestać nazywać nas “Europejczykami”? Nawet najprawdziwszy konserwatysta potrafi powiedzieć coś w stylu “To co zamierzacie zrobić z kryzysem w Grecji?” To tak jak gdybym ja zapytał was “To kiedy, chłopaki, zaczniecie głosować przeciwko Hugo Chávezowi?”

Wielka Brytania jest demokracją z prawem zwyczajowym, połączoną poglądami i sentymentami z szerszą społecznością krajów anglojęzycznych. Może i leżymy zaledwie 22 mile od Europy, ale ostatnimi czasy odległość traci znaczenie. Dokąd wychodzą nasze połączenia telefoniczne – Ameryka Północna, Karaiby, Subkontynent Indyjski, Australia, Nowa Zelandia. W czasach Twittera i kablówki geograficzna bliskość ustępuje przed więzami języka i prawa, nawyków i historii, krwi i mowy. Internet uwięził nas w anglosferze. Co, jeśli się nad tym zastanowić, oznacza tyle, że nasze elity kulturalne nie mówią już nam kim jesteśmy.

Przetłumaczono z Americans! Please stop calling us Europeans!.

Kim, u licha, jest ten facet???

Brytyjski Toryzm może być zaskakująco apolityczny. To nie tyle ideologia co instynkt, albo nawet mieszanina instynktów: patriotyzmu, nieufności wobec oficjeli, szacunku wobec prywatnej własności, itd.

Amerykański konserwatyzm to w większym stopniu kwestia doktryny. Jej wyznawcy namiętnie debatują o przewagach Rothbarda nad Rand tak, jak gdyby dyskutowali o różnicach między Gingrich a Santorum. W Anglii uważamy tego rodzaju frakcyjność za domenę lewicowych studentów i przeszkodę w osiągnięciu politycznego sukcesu. Doświadczenia amerykańskie sugerują jednak, że możemy się mylić – że idealizm stymuluje entuzjazm.

W połowie dwudziestego wieku Republikanie w USA byli pragmatyczni i szanowani ale niepopularni. W Kongresie byli niemal etatową opozycją, a wybory prezydenckie wygrywali tylko wówczas, gdy wystawiali kandydata bezpartyjnego, jak Eisenhowera. Przez ostatnie półwiecze GOP przekształcił się z wybrednej, snobistycznej, antydoktrynerskiej partii w ideologiczny, ewangelicki, populistyczny ruch odnoszący zwycięstwa.

Właśnie spędziłem łikend na CPAC (Konferencja Konserwatywnej Działalności Politycznej), największym corocznym zjeździe amerykańskich konserwatystów. Miejsce tryska pomysłami i energią. Jeden za drugim siłacze Prawicy wygłaszali swe przemówienia: Bobby Jindal, Sarah Palin, Marco Rubio, Herman Cain, Scott Walker, Paul Ryan (mam nadzieję, że dwaj ostatni nie będą mięli mi za złe jeśli powiem, że najbardziej poruszające przemówienie wygłosił Reince Priebus z Wisconsin, prezes Narodowej Komisji Republikańskiej, który prostodusznie opowiadał o wartościach, które przemieniły jego dziadka Greka w amerykańskiego patriotę. Pomysł, że “republikański establishment” jest oderwany od szerokiego prawicowego ruchu staje się coraz bardziej przestarzały).

Niczym zalotnicy z bajki, pretendenci do urzędu prezydenta podkreślali zalety swoich programów. Głosowanie wygrał Mitt Romney, Rick Santorum był drugi a trzeci Newt Gingrich. Ron Paul, który wygrał w 2010 i 2011 nie startował, z uwagi na swoją kampanię w Maine.

Ale obserwując kandydatów naszła mnie myśl, że być może przykładamy zbyt dużą wagę do jednych z wielu głosowań, które będą miały miejsce 6 listopada w Stanach. Odbędą się wybory do wielu legislatur stanowych, na 13 stanowisk gubernatora, 33 miejsca w Senacie i na wszystkie 435 miejsc w Izbie Reprezentantów. A to właśnie Kongres ustala budżet. Konserwatyści powinni się starać przede wszystkim o miejsca w organach ustawodawczych. Ojcowie Założyciele wiedzieli co robią mocując Kongres w Artykule I a Prezydenta w Artykule II. Odkąd władza wykonawcza rozszerzyła zakres władzy ponad to co przewiduje konstytucja, biurokracja państwowa puchnie.

Można na to spojrzeć z perspektywy partyjnej: Republikanie dominowali w okresie od Wojny Secesyjnej do końca dziewiętnastego wieku. W tym okresie podtrzymywali doktrynę silnego Kongresu i słabego Białego Domu. W związku z tym prezydenci tego okresu są zapomniani: James Garfield, Benjamin Harrison, Chester Arthur czy Rutherford B Hayes.

Zagraniczne media i co najdziwniejsze, większość Amerykanów ma obsesję na punkcie wad i zalet poszczególnych pretendentów, ale dużo ważniejsze jest czy powstanie w Kongresie większość zdeterminowana by przeprowadzić realne cięcia budżetowe. Wiem, że już to mówiłem 4 lata temu, ale dziś jest to jeszcze bardziej prawdą. Możesz posadzić drugiego Reagana w Białym Domu, ale dopóki legislaturą rządzi kartel Pelosi – Reid, będzie to zmarnowaniem całkiem dobrego prezydenta.

Przetłumaczono z The world is obsessed with the US presidential poll, but the congressional elections matter more.

Drukowanie bez umiaru - zawsze zły pomysł

Niskie oprocentowanie kredytów, tani pieniądz, zachęcanie do zadłużania, zniechęcanie do oszczędzania – to właśnie te rzeczy spowodowały kryzys. Nie uda nam się z niego wyjść, zwiększając jeszcze dawkę tego, co nas w niego wpakowało.

Nie ma żadnych wątpliwości, mięliśmy już dwie akcje drukowania pieniędzy i żadna z nich nie stymulowała gospodarki. Więc dlaczego u licha, Mervyn King uruchamia drukarki po raz kolejny? Dodatkowe 50 miliardów funtów spowoduje, że wydrukowane w trakcie luzowania fałszywki będą stanowiły oszałamiające 20% PKB. Z pewnością nawet on nie może już martwić się o deflację – straszydło prześladujące go w jego umyśle od początku kredytowego kryzysu. Inflacja pozostaje na poziomie 4,2% a już od pięciu lat Bank Anglii nie wywiązuje się z ustawowego obowiązku utrzymywania jej poniżej 2%.

Pozostaje już tylko jedno wyjaśnienie: rząd używa inflacji do obniżenia realnej wartości zadłużenia, bo brakuje mu siły, żeby przebrnąć przez cięcia wydatków. Jeśli Kanclerz Skarbu podniesie podatki jest potępiany; jeśli ograniczy wydatki też jest potępiany. Ale wielu wyborców postrzega inflację jako siłę natury – coś, z czym rządy muszą sobie radzić, a nie czego są przyczyną. Z tego powodu inflacja jest politycznie bardziej atrakcyjna niż zaostrzanie polityki fiskalnej, choć bardziej szkodliwa gospodarczo.

Nie trzeba być ekonomistą, żeby zrozumieć, że zwiększanie podaży danego dobra zmniejsza jego wartość. Inflacja jest tchórzliwym i zgubnym rodzajem podatku. Ludzie, którzy robią właściwe rzeczy są karani. Rządy wywłaszczają oszczędzających. Produktywność spada, konkurencyjność topnieje. Dlatego, jak to ujął Kanclerz, drukowanie pieniędzy jest ostatnią deską ratunku zdesperowanych rządów.

Przetłumaczono z Quantitative easing has failed and failed again. There is only one way to explain yet another splurge.

Byłoby nam lepiej, gdyby Departament Rozwoju Międzynarodowego zostawił nas w spokoju

Gratulacje dla Rahula Bediego za to, że głośno powiedział to, co już wcześniej podejrzewaliśmy: Indie nie potrzebują i nie chcą brytyjskiej pomocy. Te dotacje są anachroniczne, protekcjonalne i korupcjogenne. W rzeczy samej, Hindusi “tak gardzą pomocą, że przyjmują ją tylko po to, aby nie sprawić zakłopotania rządzącej koalicji”. Auć! Hindusi są bardzo uprzejmi i Bedi jest chyba zbyt skromny aby wytoczyć cięższe działo: perspektywy ekonomiczne Indii są lepsze niż Wielkiej Brytanii. Więc po jakiego licha jeszcze bulimy?

W jednej ze swoich audycji radiowych w czasie wojny C. S. Lewis ostrzegał przed dobroczynnością przez wzgląd na siebie a nie na obdarowanego. Nie wystarczy wrzucić monetę do wyciągniętego kubka i w iść dalej w poczuciu spełnionego obowiązku. Trzeba jeszcze mieć uzasadnioną pewność, że te pieniądze przyniosą więcej korzyści niż strat. Kiedy politycy mówią, że popierają fundusze rozwojowe, aby “pokazać jakim wspaniałym narodem jesteśmy” to nie dlatego, że są szlachetni, tylko z lenistwa. Celem jałmużny jest ulżenie cierpiącym, wszystko inne jest tylko formą zarozumialstwa.

Zły rodzaj pomocy międzynarodowej może być aktywnie szkodliwy – może cofać w rozwoju przemysł, uzależniać ludzi, oraz, ponieważ likwiduje powiązanie między podatkami a dochodami, podtrzymywać reżimy. Jak mówi mój przyjaciel Thompson Ayodele z Nigerii, kraje które nie otrzymują pomocy radzą sobie lepiej niż te, które otrzymują.

Oczywiście rozwój to poważna sprawa. Kilka para-państwowych tworów zależy całkowicie od pieniędzy z rządowych pomocy. Te ogromne organizacje charytatywne nie są zadowolone, kiedy wprost każe im się wydawać pieniądze podatników na ubogich zamiast na własny lobbing. Rządy często dają się zastraszyć możliwością oskarżenia o bezduszność.

Warto jednak przystanąć i spojrzeć z szerszej perspektywy. Pożyczamy pieniądze, których nie mamy, aby dać je krajowi mniej zadłużonemu od nas. Ten kraj ich nie potrzebuje, ale przyjmuje je w ramach przysługi dla nas. Te pieniądze pobudzają korupcję w żaden sposób nie zwalczając biedy; w konsekwencji nasze relacje pogarszają się.

Ostatnia uwaga jest ważna, ponieważ dla XXI w. kluczowe jest czy Indie będą widziały siebie azjatyckim tygrysem, czy północnoatlantycką demokracją. David Cameron na szczęście dostrzega wagę naszych stosunków z Indiami. Pomimo naszych więzów demograficznych, językowych i prawnych eksportujemy tam bardzo mało. Moglibyśmy mieć silny i szczery sojusz, pod warunkiem, że nie będziemy z jednej strony dawać im jałmużny a z drugiej błagać o pomoc w ratowaniu euro.

Tak się składa, że argument C. S. Lewisa ma drugą stronę. Podobnie jak niektórzy lewicowcy błędnie przedkładają intencje ponad efekty, tak niektórzy prawicowcy popełniają przeciwny błąd, twierdząc, że skoro wiąże się to z korupcją, nie warto pomagać. Tak naprawdę są skuteczne sposoby pokonania biedy. Nie każda organizacja charytatywna to lobbyści w rodzaju Oxfam czy Christian Aid. Na przykład ta robi wszystko aby wydać jak najwięcej na biednych a nie na siebie. Poza tym jest wiele rzeczy, które zachodnie rządy mogą zrobić. Pierwszą rzeczą jest coś co nie kosztowałoby ich ani grosza – porzucić Wspólną Politykę Rolną.

Przetłumaczono z International aid has become more important to the donors than the recipients

Wszystko się wyjaśniło: żadnego zadośćuczynienia, żadnych renegocjacji, wszystko po staremu. Grudniowe “veto” okazało się daremne, co najwyżej było pogrożeniem palcem. Wielka Brytania prosiła o pewne gwarancje w zamian za pozwolenie innym krajom korzystania z unijnych struktur i instytucji w ich porozumieniu fiskalnym. Nie dostaliśmy żadnych gwarancji, mimo to zgody udzieliliśmy. Jedyny skutek jest taki, że, ponieważ umowa jest zawarta poza traktatami, premier nie musi mieć zgody Izby Gmin. Mieliśmy wyjątkową okazję do poprawienia naszych stosunków z Unią, ale, niestety, odpuściliśmy ją.

Wyobrażam sobie jakich argumentów użyją nasi brukselscy urzędnicy: że nasze pole manewru jest ograniczone, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości nie pozwoli, aby kropki i przecinki w kodeksach stały na przeszkodzie pogłębianiu integracji. Przegralibyśmy każdy proces, panie ministrze, a jednocześnie utracilibyśmy wpływy. Więc obecny rząd zachowywał się dokładnie tak samo jak każdy poprzedni (patrz Pierwsze Prawo Hannana). I to właśnie jest sedno problemu. Od 40 pozwalamy naszym mandarynom i ministrom tworzyć politykę europejską i dokąd nas to doprowadziło?

Najwyższy czas, aby naród, jako całość, przejął te sprawy od naszego aparatu. Dziś rano People’s Pledge (Przysięga Publiczna) ogłosiło ambitny plan przeprowadzenia plebiscytu secesyjnego. Przeprowadzi serię referendów obejmujących całe okręgi wyborcze, najpierw jeden, potem dziesięć, a potem sto. Każdy zarejestrowany wyborca dostanie głos, głosowania będzie nadzorować Electoral Reform Society (Stowarzyszenie Reformy Wyborczej) a na każdym referendum pojawią się aktywiści z People’s Pledge.

Referendum zaczyna wydawać się nieuniknione. Po dzisiejszym dniu nie można już mówić o możliwości odzyskaniu władzy z Brukseli przy jednoczesnym pozostaniu w Unii. Oczywiście mam nadzieję, że Brytyjczycy zagłosują za secesja; dzięki temu opuścimy ciasną i ginącą unię celną i wrócimy na szersze wody. Tak czy inaczej obiecuję zaakceptować wynik głosowania. Przestańcie mieszać z sondażami, czasem, arytmetyką parlamentarną i koalicjami. Zadajcie sobie lepiej pytanie czy referendum jest dobre z zasady. Z tego punktu widzenia staje się ono nie tylko pożądane, ale wręcz absolutnie konieczne. Pozostaje tylko pytanie kiedy je przeprowadzić.

Tłumaczenie na podstawie The veto has been dropped; the only option now is an In/Out referendum.

Jak europosłowie zamierzają wyprowadzić Europę z tego ekonomicznego bałaganu? Przyznając, że euro od samego początku było złym pomysłem? Pozwalając słabym gospodarkom zbankrutować, powrócić do własnych walut i je zdewaluować? Nic z tych rzeczy. Zamierzają regulować, a nawet cenzurować amerykańskie agencje ratingowe, tworząc w zamian agencję europejską. Szczególnie włoscy posłowie nerwowo popędzają Komisję do wykonania ruchu; upłynęło sześć miesięcy odkąd Parlament Europejski zaaprobował ten pomysł, przypominają. Dlaczego jest to tak ważne? Zgodnie z pisemnym zapytaniem, które właśnie przedłożyli:

Celem jest również wyeliminowanie konfliktu interesów i zapewnienie, że agencje ratingowe są absolutnie bezstronne w swoich ocenach, co da gwarancje niezbędne w obecnej trudnej sytuacji finansowej i ekonomicznej.

Cóż mogłoby być bardziej “absolutnie bezstronne” niż instytucja sponsorowana przez Brukselę? Idea, że rynek wymusi bezstronność a stronnicze agencje szybko znikną jest po prostu tym staromodnym, anglosaskim sposobem myślenia, który nas wciągnął w ten bałagan, panie Hannan.

Bylibyście zaskoczeni, wiedząc ile inteligentnych i wykształconych osób wierzy, że kryzys jest brytyjsko-amerykańskim spiskiem. Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych, Elmar Brok (CDU) oskarżył ostatnio USA o prowadzenie wojny ekonomicznej przeciwko euro. Wyjątkowe jest tylko to, że powiedział to publicznie. W zeszłym tygodniu włoski chrześcijański demokrata wściekał się na mnie za jakiś artykuł w Financial Times, za to, że zwróciłem uwagę na możliwość degradacji ratingu Włoch – dla niego dowód brytyjskiego udziału w spisku. Próbowałem go przekonać, że: 1) mówienie o kryzysie zadłużenia to nie to samo co powodowanie go; 2) FT jest najbardziej eurointegracyjną gazetą w języku angielskim i 3) rząd brytyjski nie ma wpływu na to co ukazuje się na tych różowych stronach, ale na próżno.

Niektórzy mówią o Unii, że jest skonstruowana na sposób kartezjański, co oznacza, że opiera się na logicznej tradycji francuskiej a nie na brytyjskiej – empirycznej. Ale UE jest kartezjańska w jednym: wierzy, że niczym zły demon w słynnym eksperymencie myślowym Kartezjusza, może kontrolować rzeczywistość poprzez kontrolę naszych zmysłów. Wzrost Bezrobocia? Opublikujmy jakieś lepsze liczby! Lud narzeka na wspólną walutę? Wypuśćmy pochwalny film! Złe dane ekonomiczne? Pozbądźmy się agencji i zbudujmy w jej miejsce lepszą! Jeśli nasi liderzy wierzą, że mogą zdelegalizować złe wiadomości, koniec jest blisko.

Przetłumaczono z “The solution to the euro crisis? A European credit rating agency!“.

Chciwość może być dobra, jeśli odpowiednio ją ujarzmić

Nie ma nic egoistycznego w kapitalizmie. Tak jak każdy model ekonomiczny, jest matrycą, w której człowiek może zachowywać się moralnie lub niemoralnie. Ale jest haczyk: nikt jeszcze nie wymyślił systemu, który bardziej nagradza przyzwoite zachowanie.

Na wolnym rynku opartym o prawo własności i swobodę umów stajesz się bogaty poprzez dostarczanie innym uczciwych usług. Piszę te słowa na sprzęcie zbudowanym przez śp. Steva Jobsa. On zyskał na tej wymianie (zwiększając nieco swoje bogactwo) i ja (zwiększając moją wygodę).

Pod władzą różnej formy korporatyzmu, testowanego przez reżimy faszystowskie i socjalistyczne to ktoś inny, zwykle urzędnik państwowy decyduje o dystrybucji dóbr, co gwarantuje kumoterstwo i korupcję.

Oczywiście nie chcę sugerować, że w kapitalizmie nie ma nadużyć. Człowiek jest niedoskonały i w każdym systemie znajdą się ludzie ulegający pokusom. Tylko, że w gospodarce państwowej korupcja jest półlegalną częścią systemu. Najbardziej rażące formy wykroczeń w zachodnich gospodarkach dotyczą rządów: lobbowanie za przysługami, oddłużanie za pieniądze podatników i tym podobne.

Chciwość, czyli pożądanie dóbr materialnych, nie jest skutkiem działania rynku, ale skutkiem ludzkiego genomu wyewoluowanego w warunkach konkurencji. Kapitalizm przemienia chciwość w cechę korzystną dla społeczeństwa. Na wolnym rynku możesz wzbogacić się dając innym to czego chcą, a nie przez podłączanie się pod tych u władzy.

To pokrzepiające słyszeć jak David Cameron broni moralności wolnego rynku. Zbyt wiele ludzi uważa lewicę za poczciwą lecz nieudolną, a prawicę za zdolną ale okrutną.

Tak naprawdę trudno wymyślić bardziej moralną relację niż tę stworzoną przez dobrowolnie zawartą umowę. Każda ze stron przyczyni się do dobrobytu pozostałych robiąc to, czego się od niej oczekuje. Rzadko tak się dzieje w innych sytuacjach, niezależnie od tego, jak dobre intencje mają strony. Nawet dobrzy przyjaciele, albo małżeństwa, czasem rozminą się ze swoimi wzajemnymi oczekiwaniami. Jeśli masz zamiar wejść w spółkę z kimś kogo lubisz, przyjmij moją radę i zabezpiecz waszą przyjaźń podpisując umowę – unikniesz nieporozumień.

W tym momencie możesz dojść do wniosku, że to o czym piszę jest nieodpowiednie. Nie ma nic złego w umowach, powiesz: płacić pracownikom na czas, dostarczać to czego chcą klienci – wszystko się zgadza. Ale nie umywa się to do sytuacji, w której nie ma materialnego wynagrodzenia: wolontariatu w kuchni dla bezdomnych, odwiedzania więźniów, wysyłania pieniędzy do biednych krajów, albo nawet bycia dobrym rodzicem, przyjacielem czy sąsiadem.

Oczywiście masz całkowitą rację, ale nie w tym rzecz. Nie chodzi o to, czy hojność i dobroczynność są chwalebne, ale o to, czy duży rząd przyczynia się do nich.

Kilka lat temu Jonah Goldberg opublikował wyniki kilku badań, mówiących, że ludzie identyfikujący się z prawicą poświęcają większą cześć swoich dochodów i czasu na dobroczynność niż ci identyfikujący się z lewicą. Nie żebym wczytywał się w takie ankiety. Znam wielu lewicowców poświęcających mnóstwo czasu na pomoc ludziom w gorszej sytuacji. Z drugiej strony zauważyłem tendencję, znacznie silniejszą na lewicy niż na prawicy: wywyższanie postawy moralistycznej (wyznawanie właściwych poglądów) ponad moralną (robienie dobrych uczynków).

Poświęć kilka minut na internetową dyskusję na forum lub na Twitterze. Zobacz co lewacy mają na myśli, kiedy używają takich słów jak “nienawiść”, “zły” czy “wstrętny”. Rzadko kiedy chodzi o to, że ktoś wykorzystał dziecko, okłamał przyjaciół albo oszukał na podatkach. Najczęściej krytykują kogoś kto wypowie niewłaściwy pogląd o imigracji albo o wielonarodowcach. Jak wcześniej już wspominałem, najbardziej uderzający w tej postawie jest narcyzm. Zło, odkąd utraciło znaczenie nadane mu przez religie monoteistyczne, zaczęło oznaczać “poglądy sprzeczne z moimi”.

Skoro za fundamentalną przyzwoitość uznałeś aprobatę wobec tego co dobre, po co robić coś więcej? Skoro popierasz podwyżki podatków, po co jeszcze płacić na dobroczynność?

Czy bycie hojnym za cudze pieniądze nie jest hańbiące? Opowiadałem już jak europarlamentarzyści zareagowali na wieść o tsunami nad Oceanem Indyjskim: poseł za posłem, każdy wzywał do udzielenia faftylionowej pomocy, ale gdy jeden ujmujący staruszek, włoski katolik zaproponował oddanie jednodniowej diety, cała życzliwość nagle wyparowała z sali. Ci, którzy obiecywali olbrzymie sumy w imieniu swoich wyborców spoglądali gniewnie na biednego faceta. Jego propozycja została chłodno odrzucona i sesja trwała dalej.

Podwójne standardy obowiązują nie tylko w rządach. To samo dotyczy “społecznej odpowiedzialności korporacji”. Jeśli się przyjrzeć, to też jest dobroczynność za cudze pieniądze. Prezesi mogą czuć się lepszymi ludźmi, a koszty ponoszą akcjonariusze, klienci i dostawcy. Czy nie byłoby lepiej, gdyby otwarcie dążyli do maksymalizacji zysków i we własnym zakresie oddawali część dochodów?

Nie można o tym zapominać: kiedy oddajesz pieniądze na dobre cele, dokonujesz moralnego wyboru. Kiedy rząd zabiera odpowiednią kwotę w podatkach i oddaje je za ciebie, to już nie jest twój wybór. Nie mówię, że podatki są złe – za niektóre rzeczy lepiej płacić zbiorowo. Ale zaangażowanie państwa jest kwestią pragmatyzmu a nie moralności.

O jakich wadach kapitalizmu mówił premier? Cóż, to prawda, że kapitalizm jest psuty przez lobbing, kolesiostwo i subsydia. Jak już wspominałem, można go poprawić reformując nadzór korporacyjny, tak aby akcjonariusze myśleli o sobie jak o właścicielach a nie jak o inwestorach.

Miło wiedzieć, że premier ciągle czyta tego bloga, ale są pewne konsekwencje płynące z tego co mówię. Najbardziej oburzającym (i nieetycznym) zaburzeniem systemu kapitalistycznego w ostatnich latach była decyzja o oddłużeniu banków. Już pomijając nagradzanie porażki (dokładne przeciwieństwo zarabiania na dostarczaniu usług), było to zabranie biednym i danie bogatym.

Więc po jakiego diabła chcemy zrobić to ponownie? Nie dajcie się zwieść, te podwyżki składek na MFW są właśnie tym. Wmawia nam się niedorzeczność, że to nie jest bailout strefy euro. Ach tak? Więc kogo? Norwegii albo Kuwejtu?

Mówiąc o wsparciu dla strefy euro, tak naprawdę myślimy o ratowaniu bankierów i właścicieli obligacji od konsekwencji ich złych decyzji. Panie premierze, to jest niemoralne i niesprawiedliwe.

Przetłumaczono z In defence of capitalism, the most virtuous economic system yet devised.